توجه ویژه ایران شناسان به سروده های نظامی

توجه ویژه ایران شناسان به سروده های نظامی

رئیس انجمن ایرانشناسی اعتقاد دارد منظومه های نظامی بر آثار غنایی دیگر ملت ها هم تأثیر نهاده است. همچون شاعران اردو، ترک، کُرد به تاسی از نظامی به سرایش این گونه آثار پرداختند، ایران شناسان هم درباره آثار نظامی پژوهش های قابل توجهی داشته اند.


به گزارش خبرنگار فرهنگی ایرنا، نظامی گنجوی، یکی از شاعران بزرگ پارسی گوی است که بسیار مورد توجه ایران شناسان از سراسر دنیا قرار گرفته و درباره او پژوهش های قابل توجهی انجام شده است. محمود جعفری دهقی، استاد دانشگاه تهران و رئیس انجمن ایران شناسی، در گفتگو با خبرنگار فرهنگی ایرنا به بررسی و معرفی ایرانشناسانی که درباره نظامی نوشته اند پرداخت.
شما تأثیر نظامی بر ادبیات فارسی و فرهنگ ایران را چطور می بینید؟
همه عالم تن است ایران دل
نیست گوینده زین قیاس خجل
چون که ایران دل زمین باشد
جان ز تن به بود یقین باشد
درباره‌ی شعر نظامی هرچه گفته شود شاید قطره ای از دریایی شگرف ادب پارسی باشد.
جمال الدین ابومحمد الیاس بن یوسف نظامی، شاعر و داستانسرای نامدار قرن ششم در حدود ۵۳۵ یا ۵۳۷ هجری در شهر گنجه آذربایجان متولد شد. در کودکی پدر را از دست داد و تحت تربیت دایی خود قرار گرفت. آگاهی های اندکی درباره‌ی زندگی او از سروده هایش به دست می آید. همچون این که مادر او به نام رئیسه از اشراف کرد بود و بواسطه‌ی تمکن مالی، نظامی توانست علوم رایج زمان خویش را بیاموزد. بنابر گفته‌ی خود او پدرش همانند فردوسی از دهقانان بود که صاحب املاک فراوان بود و او این نکته را در منظومه لیلی و مجنون، ضمن اشاره به پدر خود چنین یاد می کند: دهقان فصیح پارسی زاد – از حال عرب چنین کند یاد.
حکیم نظامی شیوه های داستانسرایی را به اوج اعتلای خود رسانید. او صاحب سبک است. شعر غنایی و سروده های عاشقانه‌ی او از شاهکار های ادبی جهان محسوب می شود. تشبیهات و استعاره هایی که در سروده هایش به کار برده بسیار بدیع و هنرمندانه است. بطوریکه تصویر سازی ها و خیال پردازی های وی در توصیف طبیعت و شخصیت پردازی های وی الگوی شاعران دوره های بعد از او شد. اصطلاحات علمی به کار رفته در اشعار او نشان دهنده‌ی تسلط و استادی وی در علوم و دانش های متعدد از فلسفه، ریاضی، موسیقی، نجوم و علوم دینی است. اندیشه های عرفانی و فلسفی او از پس سروده هایش هویدا است.
نظامی از فردوسی و فخرالدین اسعد گرگانی تأثیر پذیرفته و با خاقانی همزمان و دوست بوده و در سوگ او سروده که: به دل بودم که خاقانی دریغا گوی من گردد – دریغا زانکه من گشتم دریغا گوی خاقانی.
پس از نظامی خمسه سرایی در بین شاعران ایرانی رواج یافت و بسیاری ازجمله امیرخسرو دهلوی و عبدالرحمن جامی به این شیوه روی آوردند. باآنکه هیچیک نتوانستند همسنگ اشعار نظامی بسرایند.
اما شاهکار نظامی خمسه یا مثنوی پنج گنج است که از دیرباز از شهرت جهانی برخوردار بوده است. این مجموعه شامل نخست مخزن الاسرار که مثنوی تعلیمی است، دودیگر خسرو و شیرین، سه دیگر لیلی و مجنون؛ چهارم هفت پیکر یا بهرام نامه که هفت گنبد هم نامیده شده و شرح افسانه ای زندگی بهرام گور است؛ و پنجم اسکندرنامه شامل دو بخش شرفنامه و اقبالنامه است. افزون بر این، دیوان اشعار او شامل قصاید و غزلیات، قطعات و رباعیات است. نظامی این آثار را به فرمانروایان عصر خود که بیشتر از اتابکان آذربایجان و سلجوقیان بودند تقدیم کرده است.


مهم ترین جنبه شعر نظامی را چه می دانید؟
یکی از مهم ترین جنبه های شعر نظامی آموزه های اخلاقی و تعلیمی اوست. بطوریکه میتوان او را یکی از مصلحان بزرگ اجتماعی و آموزگاران انسان سازی در تاریخ ادب فارسی به شمار آورد. مخزن الاسرار از نمونه های عالی شعر تعلیمی است. پیام های اخلاقی او جهانی است و برای همه زمان ها و مکان ها. زهد و تقوا، تواضع، خدمت به خلق، امیدواری، خرسندی و دوری از آز، دادگری، هم نشینی با نکویان، و گشاده رویی همچون نکاتی است که در شعر او بیشتر به چشم می خورد.
در مخزن الاسرار از اهمیت سخن می گوید:
جنبش اول که سخن درگرفت / حرف اولین ز سخن درگرفت
و مقام شاعری را بسیار والا می داند:
شعر تو را سدره نشانی دهد / سلطنت ملک معانی دهد
شاعر در هفت پیکر انسان را به خودشناسی سفارش می کند که مقدمه‌یخداشناسی است:
هرکه خویش را چنان که بود شناخت / تا ابد سر به زندگی افراخت
فانی آن شد که نقش خویش نخواند / هرکه این نقش خواند باقی ماند
یکی دیگر از ارزش های والای شعر نظامی جنبه های فلسفی و عرفانی آن است.
به قول علامه جعفری، نظامی به برهان کمال یا برهان وجوبی می پردازد و درباره‌ی خداشناسی می گوید: من تو را با تو شناختم. البته بعدها دکارت (فیلسوف فرانسوی قرن هفدهم) همین مبحث را دنبال کرده است. این برهان وجوبی البته با برهان وجودی ملاصدرا یکی نیست. پس از دکارت، لایب نیتس (فیلسوف آلمانی قرن هجده) هم در این زمینه اشاره نموده است. نظامی برآن است که اگر ما خدا را دریافته باشیم نیازی به اثبات آن نداریم. از این روی در شرفنامه می گوید:
کسی کز تو در تو نظاره کند / ورق های بیهوده پاره کند.
آفرینش انسان را هدفمند می داند. اما راز آفرینش را از نظر او گشایشی نیست:
کار من و تو بدین درازی / کوتاه کنم که نیست بازی
و در جای دیگر:
اگر دانستنی بودی خود این راز / یکی زین نقشه ها در دادی آواز
ایرانشناسان درباره ادبیات فارسی چه نوشته اند؟
توصیف سرزمین ایران در نگاه ایران شناسان، نخست برگرفته از شکوه و عظمت عهد باستان و حکمت ایرانشهری بود. دورانی که علیرغم برخی گزارش های مغرضانه مورخین باستان با وجود سه امپراتوری جهانی هخامنشی، اشکانی و ساسانی و هم از دیدگاه اندیشه‌ی نوافلاطونی و هم در متون مقدس ادیان یهود و مسیحی بعنوان دورانی متعالی منعکس شده است.
در اوایل دوران اسلامی و زمانی که به اصطلاح، عصر طلایی ایران اسلامی خوانده می شود، یعنی دورانی که بیرونی ها، فارابی ها و بوعلی سینا ها آنرا برجسته کرده بودند، ایران اسلامی در چشم ایرانشناسان همچنان سرزمینی اعجاب انگیز، گرانقدر و مقدس به شمار می رفت. اما به مرور و با گسترش و ترویج آیین مسیح توسط مبلغان دینی، آیین اسلام، به مرور مورد بی مهری آنان قرار گرفت و این احساس با آغاز جنگ های صلیبی به اوج خود رسید. بنابراین، تفکر قرون وسطایی نسبت به ایران و فرهنگ و ادب ایرانی ها تفکری مخدوش و مغرضانه بود.
اما از حدود قرن هفدهم نگرش تازه ای از جانب ایران شناسان نسبت به ایران و ادبیات و تاریخ آن به وجود آمد. این نگاه باتوجه به نگرش فلاسفه عصر روشنگری در سده های هجدهم میلادی روشن تر و مثبت تر بود. توجه به زبان فارسی و یادگیری آن و هم فرهنگ و ادب فارسی حاصل همین دوران است. توجه به خانواده زبان های هند و اروپایی و متعاقب آن زبان های ایرانی و هم ادیان و سنت ها و فرهنگ ایران باردیگر احیا شد و کسانی نظیر تاورنیه و شاردن (جهانگردان فرانسوی قرن هفدهم) آنرا به تحسین نگریستند. از طرف دیگر، ترجمه هزار و یکشب در آغاز قرن هجدهم توسط گالان (شرق شناس فرانسوی قرن هجدهم) و تالیف نامه های ایرانی منتسکیو (نویسنده و فیلسوف فرانسوی قرن هجدهم) به جذابیت ایران و ایرانی ها در نگاه ایران شناسان افزود. از همین زمان شعر و ادبیات فارسی به جهان غرب ارائه شد و باعث تحسین و حیرت جهانیان گردید.
نهضت ایرانشناسی در چه دوره ای به ادبیات فارسی توجه کرد؟
توجه ایران شناسان به ادبیات فارسی نخست به گلستان سعدی، کلیله و دمنه، رباعیات خیام، غزلیات حافظ، شاهنامه فردوسی و در مرحله دوم به مثنوی مولوی و خمسه نظامی و منطق الطیر عطار معطوف شد. به دنبال نهضت ایران شناسی، ایرانشناسان این سامان به ترجمه، تصحیح و معرفی آثار شاعران ایرانی پرداختند. بدین سان آثار نظامی به زبانهای انگلیسی، آلمانی و فرانسه ترجمه و منتشر گردید.
در کشورهای انگلیسی زبان، در بین یادداشت های سرویلیام جونز از ایران شناسان شهیر قرن هجدهم در انگلستان طرح هایی درباره‌ی چاپ متن و ترجمه خمسه نظامی به انگلیسی موجود است. جونز می نویسد نظامی در تخیل شاعرانه و آرایه های ادبی کنایه و استعاره از همه شاعران ایران برتر است.
پس از او ناتانیل بلند (Nathaniel Bland) انگلیسی (متولد ۱۸۰۳) که تحقیقات مفصلی راجع به شطرنج کرده بود، به ادبیات فارسی هم پرداخت و همچون مخزن الاسرار نظامی را با عنوان Makhzan ul Asrar of Nizami of Ganjah در سال ۱۸۴۴ میلادی تصحیح و منتشر نمود.
اتکینسون (Atkinson) ایرانشناس دیگری است که منظومه لیلی و مجنون را در سال ۱۸۳۲ با عنوان The love of Laili and Majnun به ترجمه منظوم درآورد. ویلبر فورس کلارک، مترجم دیوان حافظ بخش نخست اسکندرنامه نظامی را شامل دو قسمت اقبالنامه و خردنامه با دقت به نثر ترجمه کرد و همراه با حواشی و درج نسخه بدل ها در سال ۱۸۸۱ منتشر ساخت تا مورد استفاده دانشجویان زبان فارسی دانشگاه کمبریج قرار گیرد. قبل از او هم رابینسون که شیفته زبان و ادبیات فارسی بود در سال ۱۸۷۳ کتاب زندگی و آثار شاعر ایرانی نظامی و تحلیل قسمت دوم اسکندرنامه ترجمه ویلیام باخر را از آلمانی به انگلیسی ترجمه کرد.
علاوه بر آنان، الکساندر راجرز و روبرت گریفیث در سال ۱۸۸۹ داستان خسرو و شیرین را با عنوان در روزگار زرین ایران (In Persia's golden days) به نثر ترجمه کردند و آنرا به ناصرالدین شاه تقدیم نمودند.
یکی از شخصیت های مهم، رابرت لاورنس بنین (Robert Laurence Binyon) ۱۹۴۳- ۱۸۶۹ اهل لانکستر انگلستان که در شعر و هنر بخصوص نقاشی صاحب نظر بود نسخه خطی اشعار نظامی را شرح کرد. وی درباره شاهنامه فردوسی هم تحقیق کرد ومقدمه ای بر شاهنامه نوشت.
ادوارد براون، هم که در تاریخ ادبی ایران به نظامی هم پرداخته نقش قابل ملاحظه ای در این زمینه ایفا کرد.
پیتر چلکوفسکی، ایران شناس اهل لهستان و ساکن امریکا، تحصیلکرده دانشگاه لندن (SOAS) بود. در ۱۹۶۸ به ایران آمد و در مقطع دکتری رشته ادبیات فارسی در دانشگاه تهران تحصیل کرد سپس به امریکا رفت و در دانشگاه نیویورک به تدریس زبان و ادبیات فارسی پرداخت. او در زمینه های متعدد ادبیات فارسی نظیر شاهنامه فردوسی، ابوریحان بیرونی و مبحث تعزیه در ایران تالیفات قابل توجهی دارد. اما تحقیقات او بیشتر بر نظامی پژوهی متمرکز بود. همچون آثار او آیینه جهان ناپیدا (Mirror of the invisible World) که ترجمه‌ی داستان هایی از خمسه نظامی (۱۹۷۵) است. دیگر اسکندرنامه نظامی ۱۹۷۷؛ و نظامی گنجوی ۱۹۹۵ است.
چلکوفسکی می گوید که نظامی با دانشی که از فرهنگ ایران باستان و ایران عصر اسلامی داشته توانسته با سروده های خود پیوندی ناگسستنی میان این دو فرهنگ برقرار کند.
جولی اسکات میثمی هم استاد دانشگاه آکسفورد هفت پیکر نظامی را ترجمه و چاپ کرد. کریستین رومبکه کتابی با عنوان دانش و شعر در ایرانی میانه نوشت و در آن به گیاه شناسی آثار نظامی پرداخت. این اثر در سال ۲۰۰۸ در کمبریج منتشر گردید.
در روسیه ایران شناسی روس، به نام خلبینکوف با الهام از نظامی منظومه ای به نام لیلی و مجنون ساخته است. اما شخصی مهم تر کنستانتین ایوانویچ چایکین (Chaikin) ۱۹۳۸- ۱۸۸۹ اهل مسکو در ادبیات فارسی تحصیل کرده بود. وی مترجم سفارت جمهوری آذربایجان هم بود و به جرم جاسوسی اعدام شد. آثار گوناگونی در ادبیات فارسی همچون در باره‌ی نظامی از او به جای مانده است.


یوگنی ادواردویچ برتلس (Bertels) متولد ۱۸۹۰ سن پیتربورگ، شخصیتی نام آشنا برای ایرانی ها است که در دانشگاه حقوق و شرق شناسی زبان فارسی و ترکی آموخت. در موزه شرق شناسی آکادمی علوم شوروی کار کرد. در سال ۱۹۴۴ عضو افتخاری فرهنگستان ایران شد. در جشن هزاره فردوسی ۱۹۳۴ (= ۱۳۱۳) در ایران شرکت کرد. برای تدوین متن انتقادی اسکندرنامه (شرف نامه) نظامی جایزه استالین را دریافت کرد. وی درباره کتاب های خطی ایران، و هم موسیقی ایرانی کار کرد. حدود ۲۹۵ اثر از او باقی مانده است؛ هفت پیکر، زندگی نظامی گنجوی، نظامی و تعلیمات او، نظامی شاعر بزرگ آذربایجان، نظامی و آثار او و... همچون این آثار است.
مار (Marr) ۱۸۹۳ در سن پیترزبورگ متولد شد. به فارسی شعر گفت و در شناخت نظامی تالیفاتی دارد.
میخاییل میخایلوویچ دیاکونوف ۱۹۰۷ اهل سن پیترزبورگ که بیشتر به نوشتن تاریخ ایران معروف است، هفت پیکر نظامی را ترجمه و منتشر نمود و آندری یوگنی یویچ برتلس: ۱۹۲۶، که فرزند یوگنی برتلس بود، خمسه نظامی را تصحیح و ترجمه کرد و بر آن مقدمه نوشت.
در ادامه در کشور های آلمانی زبان، اشپرینگر ایران شناسی اهل اتریش بود. وی افزون بر تاریخ طبری و گلستان سعدی، اسکندرنامه نظامی را در سال ۱۸۵۱ تصحیح و منتشر نمود.
فردریش روکرت هم بعد از آشنایی با یوزف هامر پورگشتال با ادبیات فارسی آشنا و به آن علاقه مند شد. شاعری زبردست بود که اشعار بسیاری را از فردوسی، سعدی، حافظ و مولوی به آلمانی ترجمه کرد. خلاصه ای از اسکندرنامه نظامی را در ۱۸۲۳ منتشر ساخت.
هلموت ریتر، نزد بروکلمان و نلدکه تحصیل کرد. مدتی استاد دانشگاه هامبورگ بود چندی هم در استانبول سرپرست انجمن شرق شناسان بود. زبان خیال انگیز نظامی را در ۱۹۲۷ منتشر نمود و یوهان کریستف بورگل: استاد دانشگاه برن و اولین کسی است که آثار نظامی را به طور کامل به آلمانی ترجمه کرده است. خسرو و شیرین ۱۹۸۰، و توصیف نظامی از خودش در قصیده شاه شاهان همچون کارهای اوست. او همینطور مدخل نظامی را در ایرانیکا نوشته است.
در ایتالیا آلساندرو بائوزانی که دکترای زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه رم و ۱۹۴۴ تا ۱۹۵۱ استاد این زبان در همان دانشگاه بود. آثار خیلی از ادبیات فارسی را به ایتالیای تصحیح و ترجمه کرد. همچون باید به هفت پیکر نظامی اشاره نمود.
پائولو اسراتی هم مدخل خسرو و شیرین دایرة المعارف ایرانیکا را نوشته است.
یان ریپکا که خیلی از ایرانی ها اهل مطالعه با او آشنا هستند، اهل جمهوری چک بود و در جشن هزاره فردوسی به ایران آمد. او به مدت یکسال در ایران ماند و در نسخه های فارسی تحقیق کرد. در ۱۹۶۳ باردیگر به ایران آمد و به عضویت فرهنگستان ایران درآمد. در ۱۹۳۴ هفت پیکر نظامی را ترجمه و ویرایش کرد. ریپکا آثار بسیار دیگر در فرهنگ و ادبی فارسی تدوین نمود.
پس از او یری بچکا، شاگرد یان ریپکا و اهل پراگ جمهموری چک بود. کارهای بسیار در تاجیکستان، افغانستان و ایران انجام داد که از آن جمله اثری دارد به نام نظامی گنجوی در چکوسلواکی و یان ریپکا چاپ ۱۹۹۳.
در مجارستان ویلهلم باخر ایرانشناس، از سعدی شناسان به نام بود. وی زندگی و آثار نظامی و اسکندر نامه را بررسی و ترجمه کرد. باخر در ۱۹۱۳ درگذشت.
در مصر عبدالنعیم محمد حسنین، بعد از تحصیل در دانشگاه لندن (SOAS) در ۱۹۴۸ در زبانهای شرقی به ایران آمد و در دانشگاه تهران تحصیل کرد. شاگرد استادانی چون ملک الشعرای بهار و علامه قزوینی، بهمنیار خطیبی و مقدم بود. سپس به مصر بازگشت و استاد ادبیات فارسی در دانشگاه عین الشمس شد. در کنگره هزاره فردوسی در مشهد حضور داشت. همچون آثار او: نظامی گنجوی ۱۹۵۴؛ ترجمه مخزن الاسرار نظامی؛ ترجمه لیلی و مجنون است.
جعفراف از پژوهشگران اهل لاهیج جمهوری آذربایجان بود. او اسکندرنامه را در ۱۹۶۴ تا ۱۹۶۷ منتشر نمود. همچنین، اراسلی (Arasli) متولد ۱۹۰۹ گنجه بود. لیلی و مجنون را و اسدالله یف که متولد ۱۹۳۲ خجند بود. لیلی و مجنون در ادبیات فارسی را منتشر ساختند.
در چین هم دو تن یکی جان هویی گزیده اشعار نظامی را در ۱۹۸۸ منتشر نمود و دیگر هون نین که در ۱۳۶۵ مدتی در ایران و در لغت نامه دهخدا به تحقیق پرداخت لیلی و مجنون نظامی را منتشر نمود. در ژاپن خانم امیکو اوکادا از شاگردان ایران شناس نامدار، کورویاناگی مترجم هفت پیکر نظامی بود. او چندی در ایران تحصیل کرد و سه اثر نظامی خسرو شیرین، لیلی و مجنون و اسکندرنامه را ترجمه و ویرایش کرد.
در گرجستان، آلکساندر بارامیدزه، متخصص تاریخ و ادبیات ایران که بیشتر بر شاهنامه و آثار حکیم نظامی تحقیق کرده است روایات گرجی خسرو و شیرین را در ۱۹۳۴ و نظامی و ادبیات گرجی را در ۱۹۴۷ تالیف کرد. ماگالی تودوا، استاد دانشگاه دولتی تفلیس افزون بر ترجمه و تصحیح گلستان سعدی، غزلیات رودکی و ویس و رامین گرگانی، به تصحیح خسرو و شیرین نظامی هم پرداخته است. در ترکیه، احمد آتش، شاگرد هلموت ریتر و بنیانگذار انجمن های علمی مختلف در زمینه ادبیات فارسی و شرق شناسی. مقالاتی هم درباب نظامی تالیف کرد. در ۱۹۶۶ دارفانی را وداع گفت. غلام سرور پاکستانی: کیمیا و اکسیر در شعر نظامی را به چاپ رساند.
در اینجا باید از استاد ابوالقاسم رادفر سپاسگزاری کنم که کتابشناسی آثار نظامی را با دقت بسیار تالیف کرده اند که اثر بسیار ارزشمند ای دراین زمینه است و منبع اصلی من در این گفت وگوست.


تاثیر نظامی بر ادبیات جهان را چطور ارزیابی می کنید؟
منظومه های نظامی بر آثار غنایی دیگر ملت ها هم تأثیر نهاده است. همچون شاعران اردو، ترک، کُرد به تاسی از نظامی به سرایش این گونه آثار پرداختند. در ارمنستان منظومه آنوش از هوهانس تومانیان احیانا متاثر از لیلی و مجنون نظامی بوده است. اما از همه شگفت انگیزتر تاثیر نظامی، شاعر قرن ششم هجری بر ویلیام شکسپیر، شاعر قرن هفدهم میلادی در انگلستان است.
کارشناسان ادبیات به تأثیرپذیری شکسپیر از نظامی در داستان رومئو و ژولیت اشاره کرده اند. همچون اینکه آغاز داستان رومئو و ژولیت مانند داستان لیلی و مجنون با یک ضیافت در خانه معشوق آغاز می شود. جالب اینکه در این مجلس، همان گونه که رومئو با تیبالت، پسر عموی ژولیت درگیر می شود، مجنون هم با یکی از پسرعموهای لیلی کشمکش دارد. ریتر بر آن است که سروده های نظامی بر گوته هم تأثیر داشته و این شاعر آلمانی از او بسیار یاد کرده است.
بین مطالعات ایرانشناسی در کشورهای مختلف، چه تفاوت عمده ای وجود دارد؟
نکته‌ی قابل توجه اینکه شرق شناسان آلمانی غالبا از راه ادبیات و متون عثمانی با ادبیات فارسی آشنا شدند. در صورتیکه انگلیسی ها این مسیر را از راه شبه قاره پیمودند. مهم ترین نظامی شناسان آلمانی زبان بعد از ریتر که تالیف بسیار ارزشمند دریای جان در شرح اندیشه های عطار نیشابوری را از او می شناسیم، ترجمه استاد زریاب خویی، دودا با ترجمه فرهاد و شیرین (۱۹۳۳)، رودلف گلپه با ترجمه هفت پیکر در ۱۹۵۹ و لیلی و مجنون در ۱۹۶۳ و کریستف بورگل سویسی با ترجمه خسرو و شیرین در ۱۹۸۴ و رناته ورش با ترجمه‌ی مخزن الاسرار در ۲۰۰۵ بوده اند.
هلموت ریتر در مقدمه کتاب زبان خیال انگیز نظامی که به تازگی به وسیله‌ی دوست دانشمندم سعید فیروزآبادی به فارسی ترجمه شد می نویسد: با اینکه همه آثار نظامی به زبان آلمانی ترجمه شده اما اگر از ما بپرسند خصوصیت بارز این آثار چیست، پاسخ روشنی نمی دهیم. اما هدف من از نگارش این اثر شرح کارکردهای زیبایی شناختی بیان استعاری در شعر نظامی است (صفحه ۲۲ مقدمه).
ریتر ضمن طرح این مورد که در شعر نظامی استعاره کاربرد بسیار دارد، نگاه نظامی را به طبیعت این گونه توصیف می کند:
... گویی کودکی خوشبخت با نگاهی متفاوت از انسانی معمولی، از سوراخ کلیدی به جشن بزرگ طبیعت می نگرد. با تداوم این نگاه، اشیا به حرکت درمی آیندو گل ها و بوته زاران همچون آدمیان جان می گیرند و سکوت و آرامش بدل به جنبشی رنگارنگ، زنده و عاشقانه می شود... گویی چشم شاعر هیچگاه از تماشای این شکل ها سیراب نخواهد شد و ب دنبال درک حسی بیشتر از آنهاست (ص ۳۰).
به گزارش جاوید شو به نقل از خبرگزاری ایرنا، تأثیر نظامی در مجموع فرهنگ ایرانی به اندازه ای است که خیلی از اشعار وی هنوز هم در افواه شنیده می شود، به مثل سائره تبدیل گشته و ابیاتی از خمسه وی تا سال ها در مکاتب خوانده می شد و در کتب درسی گنجانده شده بود.
با توجه به اهمیت نظامی در کهکشان ادب فارسی و تعیین روز ۲۱ اسفند بعنوان روز گرامیداشت وی در تقویم ملی (از سال ۱۳۹۵)، مقرر است امسال برنامه های ویژه ای در حوزه فرهنگ، هنر و سینما و متناسب با شعر و اندیشه نظامی گنجوی به همت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و همراهی سایر نهادهای فرهنگی و هنر اجرا شود.
برنامه های فرهنگی، هنری و سینمایی در چارچوب یک پیش همایش در تابستان سال جاری و به دنبال آن همایش اصلی ۲۱ اسفند برپا خواهد شد. ستادی برای برگزاری این بزرگداشت درنظر گرفته شده که وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی رئیس این ستاد و وزرای علوم، تحقیقات و فناوری، امور خارجه، آموزش و پرورش، میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی همینطور رئیس شورای شهر تهران، رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی و رئیس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی اعضای آن هستند.




منبع:

1400/06/09
10:10:26
5.0 / 5
160
تگهای خبر: ادبیات , برنامه , زیبایی , شركت
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)

تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب
لطفا شما هم نظر دهید
= ۴ بعلاوه ۴
جاوید شو جاوید شو