چرا پزشکان طاعون ماسک منقاردار عجیب می زدند؟
به گزارش جاوید شو، تصویر پزشکی که سر تا پا لباس تیره پوشیده، عینکی گرد به چشم زده و ماسکی با منقاری بلند روی صورتش قرار گرفته، امروزه به نمادی از طاعون و ترس از تمام گیری این بیماری تبدیل گشته است.
به گزارش جاوید شو به نقل از خبر آنلاین، به نقل از زومیت، پزشکان طاعون در دوره های مختلف تاریخ اروپا، هنگام شیوع بیماری به درمان بیماران می پرداختند. بااین حال، لباس منقارداری که امروز بعنوان نماد این پزشکان می شناسیم، عمدتا با شیوع های طاعون در قرن هفدهم میلادی ارتباط دارد؛ نه با مرگ سیاه در قرن چهاردهم. مستندات تاریخی نشان میدهد که نمونه های اولیه این پوشش نمادین نزدیک به ۳۰۰ سال بعد از پایان طاعون بزرگ اروپا (۱۳۴۷–۱۳۵۱ میلادی)، ظاهر شدند.
یکی از افرادی که معمولا طراحی لباس طاعون به او نسبت داده می شود، شارل دو لورم، پزشک فرانسوی دربار بود. وی در قرن هفدهم به چندین تن از اعضاء خاندان های سلطنتی فرانسه، ازجمله لوئی سیزدهم و گاستون دورلئان (پسر ماری مدیچی) خدمت می کرد و گفته می شود که برای محافظت در مقابل بیماری، پوششی سرتاسری از چرم طراحی نموده بود.
پوشش محافظ طاعون شامل لباسی بلند، دستکش، کلاه، عینک و ماسکی با بینی کشیده و منقاردار می شد. پزشکان همین طور گاهی عصایی در دست داشتند تا هنگام معاینه یا مواجهه با بیماران، بدون نزدیک شدن بیش ازحد به آنها از آن استفاده نمایند.
بااین حال، تاریخچه لباس نمادین طاعون به روشنی تصویر مشهور آن نیست. پژوهشی که سال ۲۰۲۴ در «مجله اروپائی تاریخ پزشکی و سلامت» انتشار یافت، نشان داد که روایت رایج درباره ی لباس دو لورم، از ترکیب منابع تاریخی متفاوت شکل گرفته است و برخی جزییات تصویر امروزی پزشک طاعون لزوماً با پوشش واقعی او مطابقت ندارند.
بنابراین، هرچند پزشکان طاعون واقعا وجود داشتند و تعدادی از آنها از پوشش های محافظ استفاده می کردند، نباید تصور نماییم که تمام پزشکان آن دوران لباس یکسانی می پوشیدند یا ماسک منقاردار در تمام دوره های همه گیری طاعون رایج بود.
چرا ماسک پزشکان طاعون منقار داشت؟ پاسخ را باید در نظریه ای جست وجو کرد که قبل از کشف میکروب ها، بخش مهمی از پزشکی اروپا را تحت تأثیر قرار داده بود: نظریه میاسما.
بر طبق این نظریه، بیماری هایی مانند طاعون می توانستند بوسیله هوای آلوده و بدبویی منتقل شوند که از مواد فاسد، اجساد و محیط های آلوده سرچشمه می گرفت. پزشکان آن زمان هنوز نمی دانستند که باکتری ها می توانند عامل بیماری باشند؛ بنابراین، برای رویارویی با طاعون تلاش می کردند هوایی را که تنفس می کردند، پاکسازی کنند.
در همین چارچوب، منقار ماسک کاربردی مشخص داشت. پزشکان فضای داخل آنرا با مواد معطر، گیاهان دارویی و ادویه ها پر می کردند تا هوای ورودی قبل از رسیدن به بینی و ریه ها از این مواد عبور کند.
همچون موادی که در این ترکیبات به کار می رفتند، میتوان به دارچین، مُر و دیگر ترکیبات گیاهی اشاره نمود. برخی پزشکان از تریاک یا فرآورده های دارویی پیچیده ای مانند تریاق نیز استفاده می کردند؛ ترکیباتی که گاهی ده ها ماده مختلف داشتند و برای رویارویی با مسمومیت ها و بیماری ها به کار می رفتند.
شارل دو لورم باور داشت که شکل کشیده ماسک به هوای ورودی فرصت می دهد تا قبل از رسیدن به دستگاه تنفسی، با عطر گیاهان آمیخته شود. بدین ترتیب، منقار فقط یک خاصیت ظاهری نبود؛ بلکه بر طبق باور پزشکی آن زمان، بخشی از سازوکار محافظتی لباس محسوب می شد.
اما مشکل این بود که خوشبوکردن هوا به معنای ازبین بردن عامل بیماری زا نیست. این شیوه شاید بوی نامطبوع محیط را کاهش می داد، اما نمی توانست باکتری عامل طاعون را بطور مطمئن از بین ببرد یا مانع انتقال آن شود.
عامل بیماری طاعون، باکتری «یرسینیا پستیس» است؛ میکروبی که می تواند بوسیله گزش کک آلوده، تماس با بافت ها یا مایعات بدن حیوان آلوده و استنشاق قطرات تنفسی عفونی منتقل شود. روش انتقال به صورت بیماری و شرایط مواجهه بستگی دارد.
پوشش چرمی، دستکش و عینک ممکن بود تا حدی تماس مستقیم پوست و چشم با مواد آلوده را کاهش دهند. لباس پوشیده همین طور می توانست بخشی از بدن را در مقابل تماس با کک ها محافظت کند. بااین حال، این مزایای احتمالی را نباید به طراحی منقار یا ترکیبات معطر داخل آن نسبت داد؛ ضمن این که میزان حفاظت واقعی این لباس ها به درستی معین نیست.
مشکل اساسی این بود که پزشکان هنوز عامل بیماری را نمی شناختند و درنتیجه، نمی توانستند راهکارهای حفاظتی خودرا بر طبق سازوکار واقعی انتقال آن طراحی نمایند.
مورخانی مانند فرانک ام. اسنودن اشاره کرده اند که روشهای درمانی رایج در پزشکی اوایل دوران مدرن، تأثیر کمی بر افزایش طول عمر بیماران یا درمان طاعون داشتند. با پیشرفت دانش میکروب شناسی، روشن شد که برای مقابله مؤثر با بیماری باید عامل عفونی و مسیر انتقال آنرا شناخت؛ نه این که فقط بوی محیط را عوض کرد.
این پست جاوید شو را پسندیدید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب