پژوهش مهم محققان ایرانی در رابطه با نوسانات آب دریا
به گزارش جاوید شو، عضو هیأت علمی دانشگاه تهران در تازه ترین پژوهش خود به بررسی اثرات تغییرات اقلیمی دهه های اخیر بر تشکیل و تحول خاک های ساحلی در ژئوفرم های جنوب شرقی دریای خزر پرداخته است.
به گزارش جاوید شو به نقل از دانشگاه تهران، پژوهش پژوهشگران دانشکدگان کشاورزی که در دشت های ساحلی کم ارتفاع محدوده تالاب گمیشان انجام شده، نشان میدهد که چه طور خاک مانند یک «بایگانی فعال»، آثار جابه جایی های خط ساحلی، تغییرات شوری و نوسانات آب های زیرزمینی را در دل خود حفظ نموده است.
اراضی ساحلی، حساس ترین سنسورهای محیطی
دکتر احمد حیدری ضمن اشاره به خاصیت های خاص منطقه مورد مطالعه عنوان کرد: «دشت های ساحلی جنوب شرقی خزر در محدوده گمیشان، مناطقی با پست وبلندی ۲۲- تا ۰ متر از سطح آب های آزاد با شیبی خیلی کم گسترش یافته اند. در چنین محیط هایی، حتی کوچک ترین تغییر در تراز پایه دریا، می تواند منجر به تغییرات گسترده در الگوی غرقابی، پیشروی شوری و رفتار آب های زیرزمینی شود».
وی اضافه کرد: تیم پژوهشی با بررسی ۱۵ پروفیل خاک تا عمق ۱۵۰ سانتی متر، و بالاتر از ۱۴۰ نمونه سطحی، موفق به شناسایی شواهدی شده است که نشان میدهد چه طور تغییرات اقلیمی و پیشروی و پس روی آب دریا شرایط محیطی منطقه را در توسعه خاک رخ های (Pedons) واقع در فواصل مختلف از خط ساحلی موجود تحت تاثیر قرار داده است.
خاک هایی با چندین شناسنامه؛ روایت لایه های مدفون
عضو هیات علمی دانشگاه تهران در تشریح نتایج صحرایی اظهار داشت: «مشاهدات ما نشان داد که هرچند افق های خاک تکامل چندانی ندارند، اما در مقابل، لایه بندی های متناوب وجود افق ها و لایه های مدفون گوناگونی را نشان میدهد که با پیشوندهای عددی (مانند ۲C تا ۴C) شناسایی شده اند. وجود لایه های حاوی صدف موجودات آبزی، و لایه های متناوب با لایه بندی ماسه ای-سیلتی، حکایت از تغییرات پی در پی در میزان انرژی محیط های رسوب گذاری مواد مادری خاک، در دوره-های گوناگون پیشروی و پس روی دریا دارد».
دکتر حیدری تصریح کرد که داده های دانه بندی خاک نیز به خوبی تناوب میان رسوب گذاری های در محیط های آرام و نا آرام با وقایع رسوبی شدید (مانند طوفان ها یا طغیان ها) را تأیید می کند.
ردپای شوری و نوسانات آب زیرزمینی
در این مطالعه، از تکنولوژی پیشرفته XRF جهت بررسی عناصر تشکیل دهنده خاک استفاده شده است که «تغییرات پله ای در غلظت عناصر با عمق خاک، نشان دهنده تفاوت در نوع و منشا لایه های مختلف خاک است و نه تشکیل درجا. همین طور وجود عوارض میکرومورفولوژیک مانند تشکیل بلورهای گچ و کربنات های ثانویه در کنار نشانه های «ردوکس» (اکسایش و کاهش)، گواهی بر چرخه های مکرر تر و خشک شدن خاک و نوسانات دائمی سطح آب زیرزمینی در جواب تغییرات تراز دریای مازندران در اثر تغییرات اقلیمی دهه های اخیر و همین طور کاهش آب ورودی به دریا به سبب راه اندازی سدها گوناگون در کشورهای حوزه دریای مازندران و انحراف آب رودخانه ها برای اهداف صنعتی و مصارف کشاورزی و شرب است».
افق های پیش رو؛ لزوم تعیین سن مطلق
استاد دانشگاه تهران در آخر تصریح کرد که خاک های ساحلی جنوب شرقی خزر، بایگانی های چندژنتیکی (Polygenetic) هستند که جابه جایی خط ساحلی و سازماندهی مجدد هیدرولوژی منطقه را به دقت ثبت کرده اند.
وی در عین حال اشاره نمود که برای پیوند دادن دقیق هر یک از این بسته های رسوبی به رویدادهای تاریخی خاص در تراز دریای خزر، گام بعدی این تحقیق بر تعیین سن مطلق (Chronology) لایه ها متمرکز خواهد بود.
https: //www.sciencedirect.com/science/article/pii/S۰۳۴۱۸۱۶۲۲۶۰۰۳۶۱۹
از این پژوهش تابحال بالاتر از ۴ مقاله Q۱ در مجلات معتبر چاپ شده است.
بطور خلاصه، در این مطالعه، از تکنولوژی پیشرفته XRF جهت بررسی عناصر تشکیل دهنده خاک استفاده شده است که تغییرات پله ای در غلظت عناصر با عمق خاک، نشان دهنده تفاوت در نوع و منشأ لایه های مختلف خاک است و نه تشکیل درجا. همچنین وجود عوارض میکرومورفولوژیک مانند تشکیل بلورهای گچ و کربنات های ثانویه در کنار نشانه های ردوکس (اکسایش و کاهش)، گواهی بر چرخه های مکرر تر و خشک شدن خاک و نوسانات دائمی سطح آب زیرزمینی در جواب تغییرات تراز دریای مازندران در اثر تغییرات اقلیمی دهه های اخیر و همچنین کاهش آب ورودی به دریا به جهت راه اندازی سدها متعدد در کشورهای حوزه دریای مازندران و انحراف آب رودخانه ها برای اهداف صنعتی و مصارف کشاورزی و شرب است. وی با این حال اشاره نمود که برای پیوند دادن دقیق هر یک از این بسته های رسوبی به رویدادهای تاریخی خاص در تراز دریای خزر، گام بعدی این مطالعه بر تعیین سن مطلق (Chronology) لایه ها متمرکز خواهد بود.
منبع: جاوید شو
این پست جاوید شو را پسندیدید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب