حكمت الله ملاصالحی

مهار طبیعی كرونا كار طبیبان است

مهار طبیعی كرونا كار طبیبان است

به گزارش جاوید شو ویروس كرونا یك پدیده طبیعیست، اما از منظر دین نه صرفاً طبیعی كه آیتی از بارش و غرّش حرص و حسد ما آدمیان در زمین است. كار طبیبان مهار طبیعی آن و كار دین باوران بیداركردن حس خضوع و بندگی است.



به گزارش جاوید شو به نقل از مهر، حكمت الله ملاصالحی، عضو هیات علمی دانشگاه تهران و از نظریه پردازان دو حوزه «فلسفه باستان شناسی» و «باستان شناسی دین در ایران» در تازه ترین یادداشت خود با عنوان «دین و دنیا» بحث مهمی را درباره نسبت دین و دنیا در این زمانه شیوع كرونا پیش كشیده است. به باور این استاد دانشگاه تهران وظیفه دین درمان بیماری ها و ویروس ها نیست و باید كار مهار طبیعی بیماری ها و ویروس ها را بر عهده پزشكان گذاشت.
ملاصالحی صاحب كتاب هایی چون «درآمدی بر معرفت شناسی باستان شناسی»، «باستان شناسی دین: با فانوس نظر در جست وجوی آئین های گمشده» و «باستان شناسی در صافی جستارهای فلسفی» است. متن تازه ترین یادداشت او را در ادامه بخوانید:
در جوامع عهد باستان به ویژه در مراكز شهری و كانون های قدرت ادوار گذشته، دین به نحو فراگیر و همه سویه و فراخبال بر صحنه فرهنگ و زندگی جامعه ها و جمعیت ها و طبقات اجتماعی حضور پُر رنگ و فعال و دخالت مستقیم داشت. نقش و سهمش در تنظیم مناسبات و مراودات میان افراد جامعه چشم گیر و تعیین كننده بود. تاثیرش بر روان و رفتار مردمان هم ژرف و پیوسته و پایدار بود.
تار و پود آموزه ها و رگ و پی باورهای دینی و اعمال آیینی به مثابه فرایض دینی چنان سفت و سخت و صعب و مستحكم با امور دنیوی و كار و كردار دنیوی گروه های اجتماعی گره خورده بود و در هم تنیده و پیچیده بود كه تفكیك و تمایز حدود و مرزهای این از آن و آن از این دشوار و اساساً ناممكن بود.
ارباب و اصنام بنام دین؛ كارگزاران امور دنیا بودند و در تنظیم و تمشیت و تدبیر امور و مسائل و مشكلات و معضلات دنیا همه جا حضور پر رنگ و غلیظ داشتند و بازار و بساطشان بسیار گرم و پر رونق و رمق بود و در افعال و اعمال افراد جامعه همه جا دامن گسترده بود و تداخل گسترده داشت و هرجا كه لازم بود دخالت می كرد.
دین مسئولیت های سنگین و خطیر و فوق طاقت و تاب آوری را بر شانه گرفته بود و بر دوش می كشید و خویش را ملزم و متعهد به مقصد مطلوب رساندن باری كه بر شانه گرفته بود و بر دوش می كشید؛ می دید و می دانست. مسئولیت خطیر و سنگینی كه در حیطه صلاحیت و مسئولیتش نبود. بار سنگین مسئولیتی كه دنیا و زمین و زمینیان بر شانه اش نهاده بودند نه عقبی و آسمان و آسمانیان. تاكید می كنم نه عقبی و آسمان و آسمانیان بل دنیا و زمین و زمینیان و دین زیر بار سنگینی كه بر دوشش نهاده و تحمیل شده بود هرجا احساس ناتوانی می كرد از سحر ساحران و جادوی جادوگران و طالع بینی طالع بینان و اختربینی اختربینان و علوم غریبه و خفیه مدد می جست و كمك می طلبید تا شاید بتواند نیازها و خواست ها و مطالبات و حاجات دنیوی افراد جامعه را به اجابت برساند و مرتفع كند.
بر شانه گرفتن و بر دوش كشیدن بار سنگین و فوق طاقت و تاب آوری امور و مشغله های ریز و درشت دنیوی و كار دنیا برای دین هم مشقت بار بود هم خطرخیز هم فاجعه بار. خطرخیز و فاجعه بار به این علت كه دین را در ورطه مخاطرات وسوسه های فریب ناك امور دنیوی می افكند و ابزار و ملعبه دست دنیا پرستان می كرد تا بنامش كانون ها و مراكز قدرت و ثروت و سیاست و حكومت های فرعونی بر مردم سروری كنند و فرش قدرت برشانه بردگان و بندگان ارباب و اصنام دنیا بگسترانند و غنیمت ببرند و زر بیاندوزند و با مشروعیت هر چه بیشتر و بیشتر بنام دین بر دنیا و در دنیا بر زمینیان با تزویر و تخدیر هر چه پیش تر حكومت برانند و قدرت بگسترانند.
این چنین به نام دین به نام الوهیت اصنام و ارباب مقدس تراشیده شدند و این چنین بت ها در ظل مشروعیت دینی پرستیده شدند و این چنین نمایندگان تام الاختیارشان به نام دین به نام الوهیت به نام امر مقدس به نام امر مینوی و به نام شرع و به بهانه پاسداری از دیانت و شریعت اربابان دنیا بر جامعه ها حكومت راندند و خون بر ارض تاریخ ریختند و در ارض تاریخ خون جاری كردند. میراثداران و سنگرداران این سنت های ادیان دنیوی شده و دنیایی هرچند به تدریج رونق و رمق و قوّت پیشینان را از كف دادند لیكن هیچ گاه برای همیشه بازار و بساطشان بسته و برچیده نشد. در لایه های زیرین تاریخ و وجدان جمعی جامعه نهان شدند و هرگاه فرصت دست داده است و زمینه مستعد و اوضاع را مساعد و مهیا یافته اند باز به نام صیانت از دیانت و شرع و شریعت و به صد نام و نیرنگ دیگر از لایه های زیرین ارض تاریخ به لایه های برین خروج كرده اند و برصحنه آمده اند و چه خون ها كه برزمین تاریخ نریخته و چه جوی های خون كه جاری نكرده اند!
اتفاقاً چهره های نبوی هم در همین بزنگاه ها و آوردگاه های سخت و سنگین تاریخی بر صحنه آمده اند و بر صحنه و به آوردگاه نبردهای سخت و سنگین فراخوانده شده اند تا ندایی را كه از ورای حجاب های سخت و سنگین و زمخت و صخره ای ارباب و انواع اصنام دین های دنیوی شده و زمینگیر فرعونی شنیده اند به گوش و هوش آدمیان چونان مژده ای خوش بشارت دهند و برسانند. پیامبران سبكبال ترین آدمیان بوده اند. فقر دنیایشان فخرعقبایشان بود و این چنین پیام آور اسلام و قرآن، می فرمودند: «الفقرُ فخری» عارفان بزرگ هم چنین زیسته اند. سنگین زمخت و صخره ای بودن و انجماد از اوصاف و اطوار دین های دینوی شده و فرعونی است. موسی و قومش سبكبال از بحر دنیا گذشتند و سنگینی سپاه دنیوی فرعون و فرعونیان را بحر و موج دنیا غرق كرد و در كام خود فرو بلعید.
باری بتدریج و مرحله به مرحله كه جامعه ها به ابزارهای فكری و علمی و فنی و عملی كارآمدتر و چاره سازتر و موثر در تدبیر و تنظیم وتمشیت امور دنیا و دفع خطرها و رفع مخاطرات طبیعی و مهار و كنترل خطرات مرگبار اعم شیوع بیماری های مسری و مهلك و قحطی و طوفان و سیل و زلزله و امثالم دست یافتند؛ بار سنگینی را كه هزاره ها بر شانه دین و سنت های دینی نهاده شده بود و خارج از حیطه صلاحیت و مسئولیتش بود برگرفته می شد و دین با فراغت بال و با تامل و تعمق بیشتر به مسئولیت گوهرین ملكوتی و مینوی و اُخروی و آسمانی كه برشانه گرفته بود و درحیطه صلاحیتش بود می توانست به پردازد و به ندای آسمانی كه برجانش باریده و در تاریخ افق گشوده و آشكار شده بود متعهد و وفادار بماند. والبته و صد البته این خود به تنهایی میثاقیست بس عظیم و امانتی بس خطیر كه برشانه دین نهاده شده است و هدیه ای بس ملكوتی و آسمانی و از آسمان برای زمینیان.
اتفاقاً دوره جدید از این منظر بیشتر از هردوره ای هم دست عقل و علم تجربی و فناوری های مدرنش در تدبیر امور دنیا گشوده بوده است هم بیشتر از هردوره ای از شانه دین بار امور دنیوی را كه در حیطه مسئولیت و صلاحیتش نبوده برگرفته است. دین می تواند فارغ بال تر از گذشته در سنگری كه ایستاده است و سنگربان سنت و میراثی كه در حیطه مسئولیت راستین و گوهرینش است بماند و از آن دفاع كند. وارد سنگرهایی كه در حیطه صلاحیتش نیست نشود. ویروس كرونا و یا هر ویروس طبیعی دیگری را با عقل و علم و عمل و قاعده و قانون طبیعت می توان مهار كرد. لیكن دین هم در سنگر خود می تواند فرهنگ و ایمان و اخلاق و ادب نیك زیستن را به آدمیان بیاموزد و بدهد و آنها را از افتادن در دام فریبكاری های دنیا برحذر بدارد. درهای آسمان و ملكوت را به روی زمین و زمینیان گشوده نگاه دارد تا در جهان حرص و حسد غرّش نكند.
زان جهان اندك ترّشح می رسد
تا نغرّد در جهان حرص و حسد
گر ترشّح بیشتر گردد ز غیب
نی هنر ماند در این عالم نه عیب
(مثنوی، دفتر اول، ص ۹۴)
این همان مسئولیت سنگین و خطیریست كه دین بر شانه گرفته است. بیدار و وفادار ماندن به آن ترشحّات اندكی كه هر بار از عالم غیب و قدس از آسمان بر ارض وجود و تاریخ می بارد و ریزش می كند.
ویروس كرونا یك پدیده طبیعیست لیكن از منظر دین نه صرفاً طبیعی. آیتی از بارش و غرّش حرص و حسد ما آدمیان در زمین هم هست. كار طبیبان مهار طبیعی آن و كار دین باوران و مومنان بیداركردن حس خضوع و بندگی و اضطرار در محضر یگانه ای كه سرچشمه هستیست و هرخیری و هر ناممكنی با او شدنی و ممكن:
جز خضوع و بندگی و اضطرار
اندر این حضرت ندارد اعتبار
(مثنوی، دفتر سوم، ص، ۳۹۵)
اینها شعر نیستند. از سر گرم و ذوق خوش و تخیلات صرفاً شاعرانه عارف و شاعر شهیر خراسانی ما حضرت مولوی خیزش و ریزش نكرده اند. نداییست كه از عماق و لایه بكر و زیرین وجود آن جان از خود رسته سر بر می كشد و از آنسو به این سو ترّشح و ریزش می كند. عالم ما بیشتر از هر زمان به این ترّشحات و خیزش ها و ریزش های آنسویی و ماورایی و ملكوتی و گوهرین و سرچشمه ای نیازمند است. ترشح كه زیاد شد می شود رگبار و طوفان میشود و آنگاه نه هنری می ماند و نه هنرمندانگی و نه همتی در این عالم. هركسی در سنگرخود بماند و سنگربان و میراثبان مسئولیتی كه برشانه گرفته است و در حیطه صلاحیت اوست عمل كند؛ نه بیش.

1398/12/28
23:13:52
5.0 / 5
2027
تگهای خبر: فرهنگ , كتاب , موزه , هنر
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)

تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب
لطفا شما هم نظر دهید
= ۵ بعلاوه ۳
جاوید شو جاوید شو